Birleşik Devrim: Günümüzde Yeni Bir Devrimci Sentez Olanağı

Birleşik Devrim: Günümüzde Yeni Bir Devrimci Sentez Olanağı

Sosyalizmi tek ülkede inşa olanağı bugün en azından bölgesel düzeyde birleşik bir devrim perspektifiyle ele alıp yorumlanmalıdır

Sosyalizm ve Geriye Dönüşler konusundaki podcast dizimizin 8. programında “Sosyalizmi tek ülkede inşa mümkün mü?” konusundaki tartışma devam etti.

Bu programın konuğu Hasan Demir’di.

Konuya ilişkin görüş alışverişinin açılışını yazarımız H. Selim Açan, “Avrupa merkezli birleşik bir devrimi sosyalizmi inşa edebilmenin zorunlu ön koşulu olarak gören Marx ve Engels, bu tezi hangi öncüllerden hareketle formüle ettiler” sorusunu sorarak yaptı. 

Konuğu Hasan Demir, sosyalist harekette yaklaşık 150 yıldır çeşitli dalgalanmalara ve tartışmalara kaynaklık eden bu konuya ilişkin yaklaşımının genel çerçevesini 3 ana başlık altında toplayacağını belirterek sözlerine başladı. 

Bu ana başlıklardan ilkini Marx ve Engels’in formüle ettikleri Avrupa merkezli devrim anlayışının oluşturduğunu belirtti. İkinci olarak “tartışmaların fitilini ateşleyen adım” olarak tanımladığı ve “Lenin’in de bahsettiği ama esas olarak Stalin’e ait olduğunu” söylediği tek ülkede sosyalizm anlayışı üzerinde durmak istediğini dile getirdi. Üçüncü olarak da bu tartışmanın bugün ne anlam ifade ettiği konusunu önemli bulduğunu söyledi. Daha sonra bu başlıkları açımlamaya yöneldi. 

İlk ana başlığa ilişkin olarak, kapitalizmin 1840’larda henüz sadece Avrupa’da hatta sadece Batı Avrupa’da egemen hale geldiğine dikkat çekerek Marx ve Engels’in dönemin Avrupa’da bile hâlâ güçlü gerici feodal kuvvetleri karşısında ancak birleşik bir devrimin ayakta kalabileceği gerçeğinden hareket ettiklerinin altını çizdi.

Marx ve Engels’in Avrupa merkezli birleşik bir devrim tezini hangi somut tarihsel koşullarda hangi öncüllerden hareketle formüle ettikleri noktasında H. Selim Açan, bir dünya sistemi haline gelme yolunda henüz ilk adımlarını atan kapitalizmin serbest rekabet aşamasıyla bağlantısı içinde özellikle üç noktaya dikkat çekti: 1) Emek-sermaye çelişkisinin bütün çıplaklığı ve keskinliğiyle kendini gösterip egemen hale gelmiş olması, 2) Üretici güçlerin toplumun bütün temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek ölçüde gelişmiş olması, bu bağlamda açlık tehlikesi başta olmak üzere vahşi sınıf çatışmalarının tekrar baş göstereceği “eski çirkefe dönüş” riskinin ortadan kalkmış olması, 3) 1830 ve 1848 devrimlerinde de görüldüğü gibi Avrupa işçi hareketinin o yıllarda hâlâ çok güçlü olan birleşik hareket refleksine duydukları güven. Onların formüllerinin bundan dolayı Avrupa merkezli olduğunu, daha doğrusu bu tarihsel bağlam içinde ele alınması gerektiğini vurguladı.

Tek ülkede sosyalizm konusuna girişte Hasan Demir, “Avrupa Birleşik Devletleri” ve “Kooperatifçilik Üzerine” makalelerinde Lenin’in de değindiği fakat sonrasında Stalin’in yaptığı ölçüde teorileştirmediği tek ülkede sosyalizm yönelimi konusunda fikirlerin bir anda değişmediğine dikkat çekiyor. Bolşeviklerin de 1924 sonlarına kadar birleşik bir devrim anlayışında ve Avrupa’da yeni bir devrimci dalganın yükseleceği beklentisi içinde olduklarına işaret ediyor. Bunun simgesel bir ifadesi olarak Lenin’in “Başkentimiz Berlin olacak” sözünü hatırlatıyor. 

Konuşmasının devamında tek ülkede sosyalizmi mümkün görmenin arkasında Lenin’in emperyalizm tahlilinin yattığını vurguluyor. Buna bağlı olarak devrim sorununun bir Avrupa sorunu olmaktan çıkıp bir dünya sorunu haline geldiğine dikkat çekerek bu değişimi açımlıyor. SB pratiğinin sonraki seyrine dair ise özellikle sosyalizmin tarihsel amaçlarıyla çelişen uygulamalara, özellikle de enternasyonalizmden uzaklaşmaya örnekler vererek dikkat çekiyor. Sosyalizmi bir “şey” olarak değil bir “süreç” olarak kavramanın farkı ve anlamı üzerinde duruyor.

Sohbetin son bölümünde ise konuşmacılar günümüz koşullarında birleşik bir devrim imkanının ne denli güçlendiğine dikkat çekiyorlar.

Dizimizin 8. programını aşağıdaki dijital platform linklerinden dinleyebilirsiniz:

Anchor

Spotify

Youtube

Google Podcasts

Pocket Casts

RadioPublic

Breaker


Yorum yap

E-Mail adresiniz yayımlanmayacak. İşaretli alanları doldurmanız zorunludur *

Yanıtı iptal et

İlgili yazılar