Squid Game, Kapitalist Oyun

Squid Game, Kapitalist Oyun

Squid Game kapitalizmin aslî görevinin en iyi estetik betimlemelerinden biridir. Kapitalizmin yarattığı yıkıcı toplumsal dokuyu, özellikle toplumumuzda en ince cilaların arkasında varolan derin barbarlığı açığa çıkarır. Bu dizinin Güney Kore’ye, son zamanlarda kapitalist gelişmenin saf ve en vahşi versiyonunu yaşayan bir ülkeye ait olması pek şaşırtıcı sayılmaz.

Chris Gilbert

Herkesin eşit ve eşit şansa sahip olduğu ama aynı zamanda tarihte görülmemiş biçimde zalim ve yıkıcı bir toplumu nasıl adlandırırsınız? Yeni Kore dizisi Squid Game* böylesi bir toplumsal durumu soyut bir biçimde tasarlıyor: Dizide borç batağındaki insanlar terfi etmeleri halinde büyük ikramiyeler kazanacakları (kaybederlerse ölecekleri) birtakım çocuk oyunları oynuyorlar.

Kanımca Squid Game kapitalizmin aslî görevinin en iyi estetik betimlemelerinden biridir. Kapitalizmin yarattığı yıkıcı toplumsal dokuyu, özellikle toplumumuzda en ince cilaların arkasında varolan derin barbarlığı açığa çıkarır. Bu dizinin Güney Kore’ye, son zamanlarda kapitalist gelişmenin saf ve en vahşi versiyonunu yaşayan bir ülkeye ait olması pek şaşırtıcı sayılmaz.

Bu dizide gördüğümüz “güncellenmiş” çocuk oyunlarıyla – futbol, Amerikan futbolu, basketbol, beyzbol ve benzerleri- 19. yüzyılda sanayi kapitalizmi çağında çoğu ABD ve İngiltere’de doğan modern takım oyunlarının pek çok ortak özelliği vardır. Bu oyunların dikkat çekici özelliği, hayvaların bile becerdiği oyun değil kurallardır. Adil oyun ve eşit oyun alanı kavramları doğum statüsü, mevki ve ait olduğu kastın ilke olarak kişinin toplumsal pozisyonunu etkilemediği kapitalizme özgü yeni toplumsal konumu yansıtan bu yeni kurala dayalı etkileşimler dünyasına aittir.

Kuşkusuz, usulen “eşit oyun alanı” -hem dizide hem de sporda- adil bir sonucu garantilemez. Takım oyunlarıyla kapitalizm arasındaki paralellikleri vurgulamak gerekirse milyar dolarlık işletmeler olan bugünün kazanan takımları çoğu zaman en çok parası olanlardır. Nation‘ın spor editörü David Zirin, adil soyut kurallarla adil olmayan somut gerçeklik arasındaki bu çelişkiyi açık bir bir şekilde ifade etmiştir: Sporlar içermek miti ve çıkarmak gerçekliği üzerine inşa edilmiştir. Tıpkı kapitalizm gibi…

Kapitalizm dünyaya Avrupa’dan yayıldı ve kapitalizmin kültürünün modern sporlar dahil önemli bir kısmını da beraberinde taşıdı. Güney Kore, geri bir ülkeyken sadece yarım yüzyılda dünya liderliğine ilerleyerek son yıllarda en hızlı kapitalist gelişme süreçlerinden birini yaşadı. ABD’nin teşvikiyle başlayan ve beş milyondan fazla insanın ölümüne yol açan zalim bir savaş, kapitalist davranışın temel ilkelerinin öğrenilmesinin zeminini hazırladı. Hiç kimse sana yardım etmez, kaybedersen ölürsün.

Dizide zenginler (VIP izleyiciler) hayvan olarak tasvir edilmiş, manda, ayı, baykuş ve aslan maskeleri takmışlar. Daha önemlisi kanlı bir spora duydukları iştah ve açlık ile hareket ediyorlar. Bu kapitalizm için de geçerli. Hayvani içgüdüler kılavuz ilkelere terfi ederken akılcı planlama, sevgi ve özen arka sıraya itiliyor. Zenginler ne gerçekten özgür ne de bütünüyle insan. Sonuç olarak ya kâr peşinde koşacaklar ya da batacak ve sınıf statülerini kaybedecekler.

Bu arada ister dizide ister gerçek hayatta olsun anlık olarak yakaladığımız insana ait içten davranışlara sadece ezilen insanlarda rastlıyoruz. Sonuç olarak dizi, kaybetmekte olan bir rakibin işini bitirmemek için umutsuz oyuncuların neredeyse intihara karar vermeleri gibi farklı ve daha olumlu sosyal ilişkiler sunan bir pencere aralıyor bize. Zenginler bu tür dayanışma hareketlerini çılgınlık olarak görür ve anlayamaz. Onların insanlar arasındaki ilişkilerdeki tercihleri VIP salonlarında kullandıkları eşya-insanlar olarak kolayca özetlenebilir.

Dizinin yaratıcıları bize sundukları hikayenin anlamının tamamen farkındalar. Örneğin, çarpıcı bir anda Squid Game oyuncuları oyunu sonlandırıp günlük hayatlarına dönmeyi oylarlar. Lakin kısa bir süre sonra hepsi oyunlara döner. Dış dünyadaki korkunç düzenin içerdekinden bir farkı olmadığı sonucuna varırlar. Benzer şekilde, dizinin izleyicilerinin aynı korkunç ilkelerin kendi gerçekliklerine de uygulanabileceğini teyit etmeleri için gözlerini bir an için ekrandan ayırmaları yeterlidir.

(*) Salyangoz oyunu

Chris Gilbert, Bolivya’daki Universidad Bolivarian’da siyaset bilimi profesörüdür.

Squid Game, Capitalist Game” başlıklı makale 15 Ekim 2021’de counterpunch.org’da yayınlanmış, Alınteri çeviri ekibi tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir.


Yorum yap

E-Mail adresiniz yayımlanmayacak. İşaretli alanları doldurmanız zorunludur *

Yanıtı iptal et

İlgili yazılar